obesitas gevaarlijker dan terrorisme

Oxford. "Overheden concentreren zich te veel op de strijd tegen terrorisme, terwijl obesitas en andere 'lifestyleziektes' wereldwijd miljoenen doden eisen", aldus de teneur op de Oxford Health Alliancetop in Sydney.

REFERENTIE

De Morgen 26/2/2008, artikel 'Obesitas gevaarlijker dan terrorisme', blz. 12.

COMMENTAAR

Maar of dit nu goed nieuws is?

politieke activisme en maatschappijkritiek

CITAAT:

Ik zou onderscheid willen maken tussen twee verschillende modellen van maatschappelijke en politieke betrokkenheid die grofweg overeenkomen met de liberale benadering en de hegeliaanse lijn: ik noem ze het politieke activisme en de maatschappijkritiek. De Britse filosoof Bertrand Russell en de Duitse, naar de verenigde Staten geëmigreerde Hannah Harendt belichamen, respectievelijk beide posities. Beiden hebben zich dermate geëngageerd dat ze publieke intellectuelen zijn geworden. In de manier waarop ze de verhouding van filosofie en politiek zagen stonden ze echter diametraal tegenover elkaar. Terwijl Russell politieke betrokkenheid beschouwde als een zaak van persoonlijke keuze, op basis van de gedachte dat de filosofie steeds de tijdloze waarheid op het oog heeft, was voor Arendt de filosofie altijd historisch gebonden, zodat iedere wijsgerige betrokkenheid ook een politieke portee heeft.

REFERENTIE:

1° tekst van de reader voor deze cursus: Giovanna Borradori, Filosofie in een tijd van terreur, blz. 20.

COMMENTAAR:

Heel wat hedendaagse filosofen verbinden inderdaad hun filosofie met politieke betrokkenheid, niet alleen mensen als Sartre en Camus, maar in onze dagen bijvoorbeeld een Habermas, Ferry of Comte-Sponville. Een van de hedendaagse Franse filosofen die zich vooral toespits op de politieke filosofie, Marcel Gauchet, meent echter dat de laatste decennia niet de filosofen de politiek loslaten, maar wel de ‘burgers’, en hij beschouwt dit als een verontrustend feit. De ‘burger’ heeft minder belangstelling voor het uitoefenen van zijn politieke rechten met het oog op het tot stand komen van een leefbare samenleving, dan voor het veiligstellen van zijn individuele rechten. In La religion dans la démocratie, Gallimard, Parijs, 1998, mijn uitgave Folio, blz. 96 en 97 schrijft Gauchet hierover het volgende : » L’accent fondamental s’est déplacé de l’exercice de la souveraineté des citoyens en corps vers la garantie des droits de l’individu…Le problème prioritaire est devenu celui de la préservation des libertés personnelles dans leur extériorité vis-à-vis du pouvoir…Le versant libéral de la démocratie libérale a pris le pas sur son versant démocratique-participatif. » Volgens Gauchet heeft ook de gevoeligheid voor het algemeen belang een wijziging ondergaan. “Les intérêts avaient à se légitimer en se présentant comme les composantes d’un intérêt d’ensemble. Ils sont désormais tenus pour légitimes en eux-mêmes, dans leur nudité solitaire. Ils sont reconnus libres de jouer sans avoir à répondre par avance de leur contribution au bien global. » (Marcel Gauchet, ibidem, blz. 116).
Politieke betrokkenheid en engagement wordt dus een kwestie van persoonlijke keuze, zoals dit voor Lord Russell het geval was, en die keuze verliest dus meer en meer van zijn aantrekkingskracht.
Dit is wellicht geen goede zaak, niet alleen voor het ‘algemeen belang’, maar ook omdat het individu zich daardoor eenzamer, machtelozer en cynischer gaat voelen, wat de in onze tijd prominente aanwezigheid van angstgevoelens alleen maar versterkt (zie hierover het boek van Frank Furedi, De cultuur van de angst, dat ik in een vorig blog-bericht hebt vermeld). De dreiging van zinloos geweld en terrorisme lijkt daardoor alleen maar toe te nemen. O.a. hierover gaat de bijdrage van Bill Durodié, waarop ik in een volgend blog-bericht hoop terug te komen.

)

film over terreur en terrorisme: Lust, Caution (2007)

Het gaat hier niet om een citaat, maar om een film die momenteel in Antwerpen wordt gespeeld: Lust, Caution (2007) van Ang Lee. In deze film spelen terreur en terrorisme een belangrijke rol. Ik geef hier kort de samenvatting zoals die te lezen staat op filmfocus."China 1938. De tweede wereldoorlog staat op uitbreken. Op de universiteit ontmoet het meisje Wong Chia Chi de idealistische student Kuang Yu Min. Die betrekt haar in een complot om de Japanse collaborateur Mr. Yee te vermoorden, door zich voor te doen als een ander en een affaire met Yee te beginnnen. Het plan loopt echter helemaal mis en Wong slaat op de vlucht. Drie jaar later komt ze Kuang opnieuw tegen in het door Japan bezette Shanghai. Kuang, die in het verzet is beland, weet Wong te overhalen haar oude rol opnieuw op zich te nemen. De gevaarlijke Yee is ondertussen echter alleen machtiger geworden.

REFERENTIE

www.filmfocus.nl/films/26344-Lust-Caution.html

COMMENTAAR

In deze film spelen terreur en terrorisme een belangrijke rol. De terreur die de Japanse bezetter op de Chinese bevolking uitoefende was wellicht veel groter dan die uitgeoefend door de Duitse bezetter in Frankrijk en België tijdens WO II. De Chinese bevolking werd systematisch door de bezetter vernederd. In de bezette delen van China kon men alleen hopen op een bevrijding door de legermacht van de Amerikanen of de troepen van de Kuomingtan of van de communisten. Ondertussen werden er in de bezette delen aanslagen gepleegd tegen de bezetter. Ik vond de film interessant omdat het over twee geplande terreurdaden gaat. De eerste geplande aanslag (in 1938) werd voorbereid door een aantal jonge, enthousiaste en idealistische jongeren, die echter totaal geen ervaring hebben op dat vlak. Belangrijk vind ik dat het helemaal niet duidelijk is wat ze met de eventuele uitschakeling van Mr. Yee zouden bereiken. Ik betwijfel niet dat terrorisme een rationeel wapen kan zijn in bepaalde conflicten, zoals bijvoorbeeld in de Algerijnse kwestie, waar het het vertrek van de Franse troepen heeft bespoedigd. Maar in een aantal gevallen kan het contraproductief zijn. Zo werden bijvoorbeeld in Rusland in de 19° en begin 20° eeuw, in een periode dat de overheid overwoog een aantal hervormingen door te voeren, een aantal terroristische aanslagen gepleegd die die hervormingen hebben vertraagd of zelf ongedaan hebben gemaakt. Hierover schrijft Michael Burleigh in Earthly Powers, Religion and Politics in Europe from the Enlightenment to the Great War, Harper Perenial, London, 2006, blz. 276: “In the east [Rusland] a form of political religion was developing in which ‘sacred violence’ was intrinsic to men who considered themselves to be ‘just’ murderers on the ground that their terror allegedly struck only at those guilty of oppression. Paradoxically, such figures emerged at a time when social reform seemed a distinct possibility”. Dit doet natuurlijk sterk denken aan het toneelstuk van Albert Camus Les Justes.
In dat stuk zegt een van de protagonisten: “Nous ne sommes pas de ce monde, nous sommes des justes. Il y a une chaleur qui n’est pas pour nous », en andere een beetje verder : « Il y a trop à faire ; il faut ruiner ce monde de fond en comble… » (Albert Camus, Les Justes, 1950, mijn uitgave in pocket : Folio, blz. 88 en 90.) Het gaat hier dus om terrorisme dat alleen destructief is, geen concrete opbouwende samenleving voor ogen heeft. Dit doet mij denken aan de aanslag in de metro van Londen waar Bill Durodié het heeft in de tweede tekst van de reader voor deze cursus.
De tweede geplande aanslag in 1942 is in die zin totaal anders, omdat die gepland wordt in het kader van het georganiseerde verzet dat de japanners en collaborateurs wil treffen en verzwakken als voorbereiding op een militaire bevrijding. Hier gaat het wel degelijk om een overwogen en rationeel te verklaren actie.
concept
13:07:00
door bruno segers

verschil tussen terreur en terrorisme

CITAAT

"Om de vlaknaoorlogse Franse intellectuelen te begrijpen, is het noodzakelijk om een verschil te hanteren tussen 'terreur' en 'terrorisme'. De term 'terreur' zal ik gebruiken in relatie tot een bewind dat het aanjagen van angst gebruikt om haar volk in het gareel te houden en de orde te handhaven. De term als zodanig wordt voor he eerst gebruikt tijdens de Franse revolutie. In tegenstelling tot de terreur is het terrorisme niet geïnstitutionaliseerd. Sartre zal zeggen dat de terroristen eenvoudigweg geen ander wapen hebben. Terrorisme is geweld dat wordt gepleegd door een subversieve groepeing, soms door een individu, met als doel de ander schrik aan te jagen of te vernietigen. Terrorisme is altijd illegaal, terwijl terreur legaal is. De grondhouding van het terrorisme is steeds dat de maatschappij onrechtvaardig is, en dat alleen haar vernietiging tot waarachtige rechtvaardigheid kan leiden. 'Terreur' wordt gebruikt voor de handhaving van de orde; 'terrorisme' streeft naar een revolutie of allesomverwerpende verandering...

REFERENTIE

Ruud Welten, Zinvol geweld: Sartre, Camus en Merleau_Ponty over terreur en terrorisme, Klement, 2006, blz. 17.

COMMENTAAR

Ik heb dit citaat hier vermeld, omdat het m.i. bij het begin van een 'onderzoek' naar terreur en terrorisme belangrijk is het onderscheid te maken tussen die twee begrippen, en ik het onderscheid dat Ruud Welten maakt verhelderend vind. Vooral zijn vermelding dat terreur in tegenstelling tot terrorisme geïnstitutionaliseerd is, en dat terreur daarom legaal is, terwijl terrorisme illegaal is vond ik interessant.
Verder is het zo dat de 'terreur' inderdaad ontstaan is tijdens de Franse revolutie, waar Robespierre e.a. de verwezenlijkingen van de revolutie wilden verdedigen tegen de contrarevolutionnaire en opportunisten. Het is zeker niet mijn bedoeling een karikatuur te maken van Robbespierre, bijgenaamd 'l'incorruptible', die de zuiverheid van de revolutionnaire idealen wilde verdedigen tegen naar zijn mening corrupte figuren zoals Danton of mensen met een genuanceerdere manier van denken zoals Condorcet. Wel wil ik suggereren dat het nastreven van 'zuiverheid' in een ordening van staat en samenleving gevaarlijk en contraproductief kan zijn. En het is m.i. iets waar terroristen zich ook vaak aan bezondigen, zoals goed weergegeven door Albert Camus in zijn toneelstuk Les Justes (waarover later meer). Het is belangrijk te vertrekken van een genuanceerd mensbeeld, en rekening te houden met onze menselijke beperkingen.
Volgens Marcel Gauchet, die hiervoor vooral Freud en Lacan bestudeerd heeft, maakt het conflictuele, de gespletenheid zodanig deel uit van het 'wezen' van de mens dat een spanningsloze en volmaakte samenleving noch denkbaar, noch verwezenlijkbaar is. In La condition historique (Stock, Parijs, 2003, blz. 174) schrijt hij: "Ici, ce n'est plus Freud avec Marx, mais Freud contre Marx. En regard de Marx, Freud est l'auteur qui donne à concevoir une certaine irréductibilité de la conflictuatité humaine [...] Il reste que le modèle latent du caractère irréductible de la division psychique, fortement accentué par Lacan, fournit un levier efficace pour échapper au philosophies de la réconciliation." Een perfecte verzoende samenleving zonder belangenconficten is dan ook utopisch, vermits het al een bijna onbegonnen werk is de mens met zichzelf te verzoenen.
Het nastreven van een 'samenleving voor zuiveren' heeft niet alléén bij religieuze hervormens (Savonarola om maar iemand te noemen) veel slachtoffers gemaakt.

angst als algemeen fenomeen en kenmerk van het Westen in de 21° eeuw

CITAAT

1) "...dat angst niet zomaar en reactie is op een bepaald gevaar, maar een culturele metafoor waarmee we het leven begrijpelijk maken.
De culturele verbeelding wordt aan het begin van de eenentwintigste eeuw niet lager geprikkeld en bepaald door hoop, maar door angst."

2) "Zoals Christophe Lambert opmerkte in zijn studie over Frankrijk, La société de la peur (' De bange samenleving'), worden zijn landgenoten geteisterd door 'angst voor de toekomst, angst om te verliezen, angst voor anderen, angst om een risico te nemen, angst om oud te worden.'

3) "Angst heeft een groot maatschappelijk aanzien gekregen en wordt aan het begin van de eenentwintigste eeuw ook constant aangewakkerd door een ongehoord wantrouwen tegen de menselijke soort."

REFERENTIE

1) Frank Furedi, Cultuur van Angst, Meulenhoff, 2006, blz. 8.
2) ibidem, blz. 10
3) ibidem, blz. 15.

COMMENTAAR

Ik heb deze citaten vermeld omdat ze mij juist lijken, en omdat het nuttig is aan het begin van een 'onderzoek' over terreur en terrorisme te beseffen dat wij hierover niet in het luchtledige denken, maar dat ons denken zonder dat wij dit beseffen in grote mate bepaald en beïnvloed is door het heersende discours over angst en terrorisme. Zonder de reële dreiging van het terrorisme te negeren (9/11 en de aanslag in de metro van Londen e.a. hebben natuurlijk plaatsgehad) is het niet onmogelijk dat de dreiging van terroristische aanslagen in het Westen wordt overdreven.
Zoals professor Coolsaet op een vraag 'Heeft het pessimisme niet vooral te maken met de angst voor het internationaal terrorisme' antwoordde: "Die angst is ongegrond. De kans dat je in België het slachtoffer wordt van een terreuraanval is even groot als de kans dat je met je auto tegen een hert aanknalt en daarbij om het leven komt - verwaarlosbaar dus." Interview met Rik Coolsaet, Over Hebbers en Nikshebbers, in: Knack , 20/2/2008, blz. 104.

Over de gevolgen van angst en het daardoor ontstane gebrek aan zelfvertrouwen en vertrouwen in het algemeen zal ik later terugkomen i.v.m. het artikel van Durodié.