verschil tussen terreur en terrorisme

CITAAT

"Om de vlaknaoorlogse Franse intellectuelen te begrijpen, is het noodzakelijk om een verschil te hanteren tussen 'terreur' en 'terrorisme'. De term 'terreur' zal ik gebruiken in relatie tot een bewind dat het aanjagen van angst gebruikt om haar volk in het gareel te houden en de orde te handhaven. De term als zodanig wordt voor he eerst gebruikt tijdens de Franse revolutie. In tegenstelling tot de terreur is het terrorisme niet geïnstitutionaliseerd. Sartre zal zeggen dat de terroristen eenvoudigweg geen ander wapen hebben. Terrorisme is geweld dat wordt gepleegd door een subversieve groepeing, soms door een individu, met als doel de ander schrik aan te jagen of te vernietigen. Terrorisme is altijd illegaal, terwijl terreur legaal is. De grondhouding van het terrorisme is steeds dat de maatschappij onrechtvaardig is, en dat alleen haar vernietiging tot waarachtige rechtvaardigheid kan leiden. 'Terreur' wordt gebruikt voor de handhaving van de orde; 'terrorisme' streeft naar een revolutie of allesomverwerpende verandering...

REFERENTIE

Ruud Welten, Zinvol geweld: Sartre, Camus en Merleau_Ponty over terreur en terrorisme, Klement, 2006, blz. 17.

COMMENTAAR

Ik heb dit citaat hier vermeld, omdat het m.i. bij het begin van een 'onderzoek' naar terreur en terrorisme belangrijk is het onderscheid te maken tussen die twee begrippen, en ik het onderscheid dat Ruud Welten maakt verhelderend vind. Vooral zijn vermelding dat terreur in tegenstelling tot terrorisme geïnstitutionaliseerd is, en dat terreur daarom legaal is, terwijl terrorisme illegaal is vond ik interessant.
Verder is het zo dat de 'terreur' inderdaad ontstaan is tijdens de Franse revolutie, waar Robespierre e.a. de verwezenlijkingen van de revolutie wilden verdedigen tegen de contrarevolutionnaire en opportunisten. Het is zeker niet mijn bedoeling een karikatuur te maken van Robbespierre, bijgenaamd 'l'incorruptible', die de zuiverheid van de revolutionnaire idealen wilde verdedigen tegen naar zijn mening corrupte figuren zoals Danton of mensen met een genuanceerdere manier van denken zoals Condorcet. Wel wil ik suggereren dat het nastreven van 'zuiverheid' in een ordening van staat en samenleving gevaarlijk en contraproductief kan zijn. En het is m.i. iets waar terroristen zich ook vaak aan bezondigen, zoals goed weergegeven door Albert Camus in zijn toneelstuk Les Justes (waarover later meer). Het is belangrijk te vertrekken van een genuanceerd mensbeeld, en rekening te houden met onze menselijke beperkingen.
Volgens Marcel Gauchet, die hiervoor vooral Freud en Lacan bestudeerd heeft, maakt het conflictuele, de gespletenheid zodanig deel uit van het 'wezen' van de mens dat een spanningsloze en volmaakte samenleving noch denkbaar, noch verwezenlijkbaar is. In La condition historique (Stock, Parijs, 2003, blz. 174) schrijt hij: "Ici, ce n'est plus Freud avec Marx, mais Freud contre Marx. En regard de Marx, Freud est l'auteur qui donne à concevoir une certaine irréductibilité de la conflictuatité humaine [...] Il reste que le modèle latent du caractère irréductible de la division psychique, fortement accentué par Lacan, fournit un levier efficace pour échapper au philosophies de la réconciliation." Een perfecte verzoende samenleving zonder belangenconficten is dan ook utopisch, vermits het al een bijna onbegonnen werk is de mens met zichzelf te verzoenen.
Het nastreven van een 'samenleving voor zuiveren' heeft niet alléén bij religieuze hervormens (Savonarola om maar iemand te noemen) veel slachtoffers gemaakt.