Verlichting en onvermijdelijke terreur?

CITAAT

« Hegel’s Phenomenology leaves no doubt that it is precisely the rationality of the Enlightenment, crystallized in the notions of utility and absolute freedom, that unavoidably results in terror.”

REFERENTIE

Herbert De Vriese, Hegel: Absolute Freedom and Terror, in: Kem Crimmins en Herbert De Vriese, The Reason of Terror. Philosophical Responses to Terrorism, Peeters, Leuven, 2006, blz. 139.

COMMENTAAR

Zonder afbreuk te willen doen aan de grootheid van Hegel’s analyse en aan het belang dat hij i.v.m. terreur hecht aan ‘utility and absolute freedom’ ben ik er niet van overtuigd dat deze vruchten van de Verlichting onvermijdelijk terreur moeten veroorzaken.
Uiteindelijk is de Franse Revolutie die Hegel analyseert een specifiek gebeuren, gekoppeld aan de particuliere Franse samenleving waar deze revolutie ontstond (zeer hiërarchisch en gecentraliseerd, met een belangrijke plaats voor de katholieke kerk en haar macht), die bijvoorbeeld zeer sterk verschilde van het Britse Rijk..
Niets zegt dat met een Franse koning die een consistentere politiek zou gevolgd hebben, of bijvoorbeeld andere ministers zou gekozen hebben, de Revolutie niet op een andere of minder bloedige manier zou geëvolueerd zijn.
De Amerikaanse revolutie heeft toch ook plaatsgehad onder leiding van mensen die beïnvloed waren door Engelse en Franse Verlichtingsdenkers, en daar is toch geen ‘terreur’ uit voortgekomen.
Kortom: ik heb de indruk dat Hegel hier van een particulier gebeuren een universeel geldende wetmatigheid maakt, en ik ben niet overtuigd van de geldigheid ervan.