Terrorisme als gevolg van wanhoop

CITAAT

“En Algérie, comme ailleurs, le terrorisme s’explique par l’absence d’espoir. Il naît toujours et partout, en effet, de la solitude, de l’idée qu’il n’y a plus de recours ni d’avenir, que les murs sans fenêtres sont trop épais et que, pour respirer seulement, pour avancer un peu, il faut les faire sauter. »

REFERENTIE

Albert Camus, Terrorisme et répression, artikel verschenen in L’Express van 9 juli 1955, in : Levi-Valensi, Jacqueline e.a. (éds) Réflexions sur le terrorisme, Albert Camus, s.l., Nicolas Philippe, 2002, blz. 136.

COMMENTAAR

Dat wanhoop aanleiding kan geven tot terrorisme lijkt mij correct, en deze vaststelling is uiteraard niet alleen op de Algerijnse kwestie van toepassing.
Wanhoop kan m.i. echter ook een bron zijn van bepaalde vormen van repressie (bijvoorbeeld van terrorisme) die op de duur op terreur beginnen te lijken. Uiteraard is het een legitiem doel van een samenleving om zichzelf en haar burgers te beschermen tegen terrorisme. Maar hoe minder een samenleving zich ‘goed in haar vel voelt’, hoe harder wellicht de repressie zal zijn. Hoe onzekerder men is, des te harder reageert men. Dit geldt m.i. zowel voor de mens als voor een samenleving.
De ‘war on terror’ gebruikt de in de samenleving levende angst om een aantal maatregelen te nemen of te rechtvaardigen die in strijd zijn met de waarden van de Westerse samenleving. De eenzijdige aanval van Irak zonder mandaat van de VN is daar een voorbeeld van. Het bestaan van de gevangenis van Guantanamo en de manier waarop de gevangenen daar blijkbaar behandeld worden is er een tweede. Het enige principe dat hier geldt is de macht van de sterkste. En eigenlijk hoort men hiertegen in de Westerse samenleving weinig reacties. Er is veeleer een gevoel van vermoeid fatalisme, alsof we ons in het Westen niet meer kunnen verdedigen met onze eigen waarden.
Ik ben dan ook bevreesd voor gevaar van een negatieve spiraal van repressie en verlies aan eigenwaarden. Niet alleen op het vlak van het terrorisme. Ook de problemen in bijvoorbeeld de voorsteden van Parijs of (gelukkig momenteel in mindere mate) Brussel of Antwerpen zijn m.i. tekenen van die spiraal. De prijs die we dreigen te moeten betalen voor het verloochenen of vergeten wat het Westen moeizaam doorheen haar geschiedenis heeft opgebouwd zou wel eens zwaarder kunnen zijn dan verwacht.